CARPETGALLERY
De consumentensite voor Perzische en oosterse tapijten

Kaukasus

bronnen: zie literatuur

terug     home
 
De Kaukasus is het gebied tussen de Zwarte- en de Kaspische zee, het gebied wordt doorsnede door twee bergketens, de Hoge Kaukasus en de Kleine Kaukasus. Deze bergketens vormen vanouds een natuurlijke grens tussen Europa en AziŽ, de grenslanden zijn Rusland, Iran en Turkije. De landkaart is in deze gebieden in de afgelopen eeuwen herhaaldelijk aan wijzigingen onderhevig. De Kaukasus wordt bewoond door een aantal bevolkingsgroepen: ArmeniŽrs, Azeri Turken, Koerden en Talish. De Talish zijn ongetwijfeld de oudste bewoners, zij bevolken de streek rond Lenkoran al duizenden jaren. Alle andere bevolkingsgroepen hebben zich tijdens de tumultueuze historie in de laatste 500 jaar in het gebied gevestigd.
Veel tapijten die hier worden geknoopt worden verhandeld onder specifieke benamingen die niet altijd iets over de exacte herkomst zeggen. Over de etnische herkomst is altijd veel onduidelijkheid en debat geweest:
  • De ArmeniŽrs zijn vooral een volk van handelaren, als zij al tapijten knopen dan zijn het kopieŽn van bestaande patronen en motieven (Milhofer, S.A., 1960).
  • De Armeense cultuur en toegepaste kunst neemt in de wereldgeschiedenis een belangrijke plaats in. GeÔnspireerd door Koptische kelims werd door Armeense kunstenaars in de 13e eeuw de techniek van het tapijtknopen uitgevonden en toegepast voor het vervaardigen van tapijten (Achdjian, A. 1949).

De overeenkomsten in de kleden uit de Kaukasus zijn vooral de structuur: vrij grof geknoopt op meestal vlakliggende ketting. De motieven zijn sterk gestileerd en meestal zijn de bronnen zoals bloemen, dieren, fabeldieren enz. niet meer herkenbaar.

Kaart Kaukasus, Google Maps

Eenvoudig kleedje uit de Kaukasus met sterk gestileerde "dierkopmotieven, wol op wol uit het begin van de 20e eeuw.

Eenvoudig kleedje uit de Kaukasus met sterk gestileerde "dierkopmotieven, wol op wol uit het begin van de 20e eeuw.

Armeens

 
Een eenvoudig boerenkleedje vergelijkbaar met de Turkse Yastics. Het kleedje is gemaakt door een (jong) meisje en is eenvoudig uitgevoerd. Het vlak is voorzien van een medaillon dat is afgezet met dierkopmotieven. In de rest van het vlak zijn bloemen en kippen afgebeeld. De enkelvoudige rand bestaat uit gekleurde bogen en boommotieven. De witte kettingdraden liggen vlak en tussen elke knopenrij liggen twee rode inslagdraden.
Aan de korte zijden is een tekst aangebracht, deze luidt (getranscribeerd en vertaald): "Hripsime, kind van Asdr", Hripsime is een meisjesnaam. Asdr is een afkorting van Asadour dat is een jongensnaam.
Armeens kleedje, eerste helft 20e eeuw, wol op wol, 30 knopen/cm2

Armeens kleedje, eerste helft 20e eeuw, wol op wol, 30 knopen/cm2

Derbent

 
Dit kleed is gemaakt in Derbent, Derbent is een plaats in de Russische provincie Daghestan in de Kaukasus. Het kleed is uit het midden van de 20e eeuw, de kleuren en het ontwerp zijn kenmerkend voor het werk van de boerenbevolking in de omgeving van Derbent. De ketting is van gebleekte katoen en enigszins gekanteld. Tussen elke knopenrij ligt een dikke witte katoenen inslagdraad die de ketting min of meer scheidt in twee vlakken en een dunne oranje inslagdraad die de ketting volgt. Het ontwerp bestaat uit een vlak met drie medaillons en figuren, rond het vlak is vrij brede rand.




Derbent, afmeting 127 * 76 cm, wol op katoen, 12 knopen/cm2

Derbent, afmeting 127 * 76 cm, wol op katoen, 12 knopen/cm2

Gandje (Gendscheh)

 
De tapijten die in Gence (Azerbeidzjan) werden gemaakt kenmerken zich door de heldere kleuren en de grote motieven.
Links- en rechtsonder: Twee tapijten uit de 19e eeuw
Gandje, De tapijten die in Gence (Azerbeidzjan) werden gemaakt kenmerkten zich d0or de heldere kleuren en grote motieven.

Gandje, De tapijten die in Gence (Azerbeidzjan) werden gemaakt kenmerkten zich door de heldere kleuren en grote motieven.

Karadja

 
Karadja, de tapijten uit de "Zwarte Bergen", Caradagh zoals deze kleden ook wel worden genoemd. 


Karadja, Een voorbeeld van hedendaagse volkskunst waaruit veel van de oorspronkelijke finesse is verdwenen.

Een voorbeeld van hedendaagse volkskunst waaruit veel van de oorspronkelijke finesse is verdwenen.
Karadja, een groter hedendaags tapijt geknoopt op witte wollen kettingdraden. De motieven zijn ontleend aan oude Heriz-motieven.

Karadja, een groter hedendaags tapijt geknoopt op witte wollen kettingdraden. De motieven zijn ontleend aan oude Heriz-motieven.

Kazak

 
De Kazak is niet afkomstig van een specifieke stam of plaats maar uit de landstreek in het zuiden van de Kaukasus tussen Tbilisi, de hoofdstad van GeorgiŽ en Jerevan, de hoofdstad van ArmeniŽ.

Kazak, wol op wol, gemaakt rond 1920

Kazak, wol op wol, gemaakt rond 1920 in typische Kazak kleuren en motieven. Het patroon is opgebouwd uit ruitvormige medaillons en stervormige motieven.

Kars-Kazak, kleed afkomstig uit de Turkse provincie Kars die grenst aan Armenie.

Kars-Kazak, kleed afkomstig uit de Turkse provincie Kars die grenst aan ArmeniŽ.
Kars, omlijningen in relief

De omlijningen van deze kleden worden korter geschoren dan de rest van de pool waardoor een reliŽf ontstaat. Het reliŽf wordt ook vaak bij andere Kazaks en overige oosterse tapijten aangetroffen maar is dan ontstaan door de snellere slijtage van zwarte en donkerbruine wol die is geverfd met ijzerchloride.
     
  Kazak, 1928, teksten op Kazaks worden soms in westers schrift uitgevoerd, (1928) de signering is met Arabische tekens.

Kazak, 1928, teksten op Kazaks worden soms in westers schrift uitgevoerd, (1928) de signering is met Arabische tekens.
Rechts: Kazak uit het oosten (Azerbeidzjan) van het gebied
Kazak uit het oosten (Azerbeidzjan) van het gebied

Shirvan

 
Shirvan (Shirwan) is een gebied in Azerbeidzjan in de oostelijk Kaulkasus tussen Kaspische zee en de rivier Kura.
Shirvan, gebedskleed, eind 19e eeuw, De afbeelding van de handen van FŠtima (de dochter van de profeet) geeft een aanwijzing voor de plaatsing van de handen tijdens het gebed.

Shirvan, gebedskleed, eind 19e eeuw, De afbeelding van de handen van FŠtima (de dochter van de profeet) geeft een aanwijzing voor de plaatsing van de handen tijdens het gebed.

Hedendaagse Shirvan

Hedendaagse Shirvan
     
  Detail van een Shirvan, eind 19e eeuw met herkenbare dierfiguren. Detail van een Shirvan, eind 19e eeuw met herkenbare dierfiguren.
  Details van een Shirvan, eind 19e eeuw met herkenbare dierfiguren.

   
knoop symmetrisch
aantal knopen 10 Ė 30 cm2
materiaal wol op katoen
constructie vlak of gedeeltelijk gekantelde ketting met 1 of meer inslagdraden .