CARPETGALLERY
De consumentensite voor Perzische en oosterse tapijten

Keshan (Kashan)

bronnen: zie literatuur

terug     home
 
Keshan  is een stad in Iran in de provincie Isfahan ongeveer 200 kilometer ten zuidwesten van Teheran aan de rand van de zoutwoestijn. De stad ligt in een oase is zeer oud en is altijd een centrum geweest van kunst en cultuur. De stad is vooral ook bekend door de bloeiende tuinen die een groot contrast vormen met de omringende woestijn. In het Safawidentijdperk (1501-1735) werd de stad een belangrijk centrum voor de tapijtkunst. Na deze periode verviel de tapijtcultuur tussen Afghaanse invasie in 1722 en het eind van de 19e eeuw.





Vaasmotief (Goldani)

Patronen en Motieven

 
De patronen zijn zeer gevarieerd en zijn voor een groot deel gebaseerd op de bloeiperiode tijdens de Safawiden-dynastie. Onderscheiden worden: het medaillon, herhaalde patroon, figuraal en picturaal, in veel tapijten worden bloem- en plantmotieven gebruikt. Bij medaillontapijten wordt over het algemeen een kwart van het medaillon in de hoeken van het vlak in spiegelbeeld herhaald. De uitbundige motieven van bloemen en planten zijn kenmerkend voor de tapijten uit Keshan, daarnaast ontwikkelde zich mede onder invloed van de westerse cultuur het picturale tapijt waarop schilderachtige voorstellingen met mensen en dieren een plaats kregen. 
Een aantal veel voorkomende motieven en ontwerpen kunnen worden onderscheiden:
  • bloemmotieven;
  • Herati motief, meestal als doorlopend patroon of als ruitvormig medaillon;
  • Shah Abbas motief;
  • Sheik Safi motief;
  • Moharramat, streeppatroon
  • jachttafereel;
  • picturale tapijten met historische, religieuze of legendarische voorstellingen; landschappen, beroemde personages, enz.


Een tapijt met een doorlopend patroon van een zich herhalend bloemenmotief



Medaillontapijt
  Een 19e eeuwse Keshan , vervaardigd van, met plantaardige verfstoffen gekleurde, wol uit de omgeving van Keshan.
Het karakter van de wol is heel anders dan de latere tapijten, de wol is stug en heeft weinig glans en de pool is zeer kort geschoren.

De afbeelding: Nadir Shah de Grote (1729 - 1747) gezeten op de pauwentroon en omringd door zijn raadgevers.
Nadir Shah Afshar, een ambtenaar van de Safavids, slaagt er in om in 1729 de Afghanen te verdrijven en het Perzische rijk te herstellen. Hij wordt in 1732 regent en het volgende jaar verjaagt hij de Ottomanen uit Mesopothamië en dwingt de Russen het door hen veroverde gebied terug te geven. In 1736 eigent hij zich de Perzische troon toe en benoemt zichzelf met de titel Nadir Shah. Bij zijn daaropvolgende verovering van India neemt hij de stad New Delhi in en slaagt erin de twee grootste diamanten ter wereld in zijn bezit te krijgen. De Darya-e Noor, oftewel de Zee van licht bevindt zich nog altijd in Iran, de Koh I Noor oftewel de Berg van licht is door de Britten in beslag genomen en bevindt zich nu in de kroonjuwelen van het Britse koningshuis.
Nadir Shah is een groot koning maar hij slaagt er niet in zijn land goed te organiseren. Aan het eind van zijn leven wordt hij buitengewoon achterdochtig en laat zijn eigen zoon blind maken uit angst dat die hem van de troon wil stoten. Zijn leven eindigt als hij volkomen krankzinnig is en wordt vermoordt door zijn lijfwachten.
Een legende over de Koh i Noor vertelt dat hoe Nadir Shah de steen in zijn bezit krijgt. Eén van de vrouwen uit de harem van de Indiase keizer Mohammed vertelt hem dat de kostbare edelsteen is verstopt in de tulband van de keizer. Tijdens een officieel feest, stelt Nadir voor om volgens een bekend oosters gebruik van tulband te wisselen, als teken van broederschap, eerlijkheid en eeuwig durende vriendschap. De keizer kan uit beleefdheid onmogelijk weigeren. Later die avond maakt Nadir de tulband los en ziet de edelsteen, waarop hij uitriep: Koh-i-noor! Zo heeft Nadir één van de mooiste diamanten ter wereld een naam gegeven.
 

Een recent Keshan medaillontapijt met het pangrangh-patroon (vijf kleuren).
De naam geeft aan dat het tapijt is geknoopt met wol in vijf kleuren. De pang-rangh heeft ook een nieuwe versiering bestaande uit een gestileerde geometrische klassieke motieven van dit gebied.



Keshan, eind 19e eeuw, afmeting 101 * 110 cm, wol op katoen, 35 knopen/cm2
Een afbeelding uit het verhaal van "Leila en Madschnun" opgetekend in de 12e eeuw door Nizami Ganjavī ( ), oftewel Nizām ad-Dīn Abū Muhammad Ilyās ibn-Yusūf ibn-Zakī ibn-Mu'ayyid, Azerbeidjan, 1141-1209.
 
De voorstelling
Het verhaal gaat over de onmogelijke liefde tussen de jongen Qeis en de prinses Leila. Nadat de geliefden door de vader van het meisje worden gescheiden, Qeis is dan ongeveer 10 jaar oud, wordt Qeis Madschnun, dat is de "Waanzinnige". Madschun trekt in de loop van het verhaalsteeds vaker en langduriger de woestijn in en leeft daar uiteindelijk als kluizenaar. Hij wordt omringd door een schare dieren die met hem vriendschap hebben gesloten en hem beschermen. In de werkelijkheid van het verhaal ontmoeten Leila en Madschnun elkaar nooit in de woestijn. Deze voorstelling kan zijn gebaseerd op het verlangen van de maker om Madschnun in ieder geval een keer zijn geliefde te laten ontmoeten. Het kan ook zo zijn dat Leila hier wordt afgebeeld alsof Madschnun haar in zijn gedachten voor zich ziet tijdens zijn verblijf in de woestijn. Ten laatste sterven beide geliefden en mogen elkaar in het hiernamaals omarmen. De strekking en diepere betekenis van het verhaal is dat de mens slechts door de ware liefde wordt bevrijd van zijn eigen ik en uit zijn gevangenschap in het tijdelijke.
 
 
knoop asymmetrisch
aantal knopen 30 –80 cm2
materiaal wol of wol met zijde op katoen, geheel zijde
constructie geheel of vrijwel geheel gekantelde ketting met 2 of meer inslagdraden .