CARPETGALLERY
De consumentensite voor Perzische en oosterse tapijten

Tabriz

bronnen: zie literatuur

terug     home
 
Tabriz ligt in het noordwesten van Iran, het is de hoofdstad van de provincie Oost-Azerbeidzjan. De inwoners zijn voor het grootste deel van Turkse en Armeense oorsprong. In 1501 veroverd shah Ismail I de stad en maakt haar tot hoofdstad van zijn rijk. Kunst en cultuur bloeien onder zijn regering en die van zijn opvolgers (o.a. Tahmasp I, Abbas I) (Safawiden 1501-1735). 
De Tabriz-tapijten worden in ateliers in de stad geknoopt, sommige zijn al opgericht ten tijde van shah Abbas I de Grote. De wol komt uit de omgeving en kenmerkt zich door een zekere stugheid en vrijwel geen glans. De tapijten zijn erg geliefd bij verzamelaars daardoor zijn oude en antieke exemplaren schaars. De basis bestaat vrijwel altijd uit katoen of bij zeer fijngeknoopte exemplaren uit zijden kettingdraden. De productie is vooral in de loop van de 19e eeuw op gang gekomen omdat de afzet naar het westen enorm toenam, hierdoor zijn ook de stijl en de kleur beďnvloed.



Tabriz, wol met zijde geknoopt op zijden kettingdraden. In de achtergrond zijn sommige delen niet ingeknoopt en hier worden de met goud omwikkelde inslagdraden zichtbaar.
rechterfoto: met goud omwikkelde inslagdraden
   

Patronen en Motieven

 
De patronen zijn zeer gevarieerd: medaillon, herhaalde patroon, figuraal en picturaal. In veel tapijten worden bloem- en plantmotieven gebruikt maar ook de afbeelding van koepel een moskee, van onderaf bezien, is een geliefd onderwerp voor medaillontapijten. Bij medaillontapijten wordt over het algemeen een kwart van het medaillon in de hoeken van het vlak herhaald. De gebruikte motieven en patronen voor de randen zijn eveneens zeer gevarieerd zij het dat er een voorkeur is voor het Shah Abbassi randmotief.
Een aantal veel voorkomende motieven en ontwerpen kunnen worden onderscheiden:
  • bloemmotieven;
  • Herati motief, meestal als doorlopend patroon of als ruitvormig medaillon;
  • Shah Abbas motief;
  • Sheik Safi motief;
  • Moharramat, streeppatroon
  • jachttafereel;
  • picturale tapijten met historische, religieuze of legendarische voorstellingen; landschappen, beroemde personages, enz.
Tabriz Eslemi patroon

Eslimi patroon





Jachttafereel, Valerius Perzische tapijten, Den Haag

Jachttafereel
Tabriz: bloemen dieren en vogels

bloemen dieren en vogels
Moharramat, in dit tapijt lopen de randmotieven door in het vlak.

Moharramat, in dit tapijt lopen de randmotieven door in het vlak.
Vierseizoenen-tapijt gewijd aan de dichter/wetenschapper Omar Kajam
antiek vierseizoenen-tapijt met een voorstelling van koning Darius in het centrum. 
  Vierseizoenen-tapijt: links gewijd aan de dichter/wetenschapper Omar Kajam en rechts een antiek tapijt met een voorstelling van koning Darius in het centrum. 
Beide tapijten vertonen veel overeenkomst in de keuze van de voorstellingen van de seizoenen, het linkertapijt is vrijwel zeker afgeleid van het rechter dat op zijn beurt weer is gebaseerd op nog veel oudere exemplaren en miniaturen uit oude handschriften..
 

Veel van de gedichten van Hafiz zijn gebruikt als inspiratiebron voor miniaturen en schilderijen. Van deze afbeeldingen is het kaartje ( 8 * 12 cm) afgeleid (lees meer.....), aan de ene zijde het Ghazal en aan de andere zijde de bijbehorende afbeelding, veel van de plaatjes zijn erotisch getint. Van de afbeeldingen zijn vaak ook picturale tapijten gemaakt zoals deze Tabriz. 
Yusofe gomgashte bâzâyad be Kan‘ân. Voorzeker, Jozef zal terugkeren naar Kanaän.
Qam makhor.  Weest niet bevreesd.
Kolbeye ahzân shavad, ruzi, golestân.  Op de stekelige takken van de familievete zal een roos bloeien.
Qam makhor…  Weest niet bevreesd…
Darbiâbân, gar, beshoqe Ka’be, khâhi zad qadam,  Indien je sterk naar de Weg verlangt en je met je voeten als een pelgrim deze woestijn bewandelt,
Sarzaneshâ, gar konad khâre moqilân,  zelfs als de machtige Arabische stekels tegenstand bieden,
Qam makhor…  Weest niet bevreesd…
Qam makhor, Qam makhor, ey del.  Weest niet bevreesd, Weest niet bevreesd, O mijn hart.
Vin sare shuride bâzâyad besâmân.  Keer terug tot de rede mijn verwarde hoofd.
Qam makhor…  Weest niet bevreesd…
O ey del, dele qamdide,  Oh mijn hart, vertwijfeld hart,
ey! ey! Qam makhor…  Oh! Oh! Weest niet bevreesd…
Hichə râhi nist, kaânrâ nist paâyân.  Er bestaat geen weg die niet een einde heeft.
  Shah Abbassi-rand

Shah Abbassi-rand
 
 






Foto's beschikbaar gesteld door: Valerius Perzische tapijten, Den Haag.
knoop symmetrisch
aantal knopen 30 – 100 cm2    (publiciteitsstunt tot 200 cm2)
materiaal wol of wol met zijde op katoen, geheel zijde
constructie geheel gekantelde ketting met 2 inslagdraden .