CARPETGALLERY

Home terug naar inleiding

Het knopen van Perzische Tapijten

Arie M. den Toom, 4 april 2007
Een Perzisch tapijt wordt vervaardigd met behulp van een weefgetouw. Het eindresultaat wordt sterk beïnvloed door het aantal kettingdraden (scheringdraden) dat per cm wordt gebruikt. Hoe meer kettingdraden hoe fijner het werkstuk zal zijn. Tussen de kettingdraden worden de inslagdraden geweven. Na elke ingeweven inslagdraad (soms na twee of drie) volgt een rij knopen. Een knoop bestaat uit een draad die rond twee kettingdraden is geknoopt en daarna afgesneden. De twee einden van deze draad, die min of meer verticaal op de geweven onderzijde staan, vormen de pool van het tapijt.
Het knopen van een tapijt is een zeer arbeidsintensief karwij: bijvoorbeeld een tapijt met 40 knopen per vierkante cm en een afmeting van 2 * 3 meter heeft in totaal tweeëneenhalf miljoen knopen. Een goede knoper of knoopster maakt op een dag 5000  tot 8000 knopen, d.w.z. voor het genoemde tapijt is dat 350 werkdagen dat is meer dan een jaar werk. Om sneller te vorderen worden knopen ook wel om vier kettingdraden in plaats van twee gelegd. Door deze zogenoemde juftiknoop wordt het werk in een richting beduidend grover en is minder mooi.
 
 
 
 
Onderaan deze pagina staan de beelden van de animatie met uitleg, klik hier
tapijtknopen animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
Het knopen verloopt zo snel dat het met het oog nauwelijks te volgen is! (Deze animatie toont op ware snelheid, continue herhalend, het maken van één knoop.)

Soorten van knopen

Bij het tapijtknopen worden voornamelijk twee soorten knopen gebruikt: de symmetrische (Turkse) knoop en de asymmetrische (Perzische) knoop. De oude benamingen tussen haakjes geven aan dat het gebruik van deze verschillende knopen vooral geografisch bepaald is. De symmetrische knoop wordt gebruikt voor tapijten afkomstig uit Turkije, de Kaukasus en Armenië. De asymmetrische knoop wordt voor de overige tapijten gebruikt.

tapijtknopen, symetrische knoop, Carpetgallery
Symmetrische knoop

tapijtknopen, Asymmetrische knoop open naar links, Carpetgallery
Asymmetrische knoop open naar links

tapijtknopen, CAsymmetrische knoop open naar rechts, arpetgallery
Asymmetrische knoop open naar rechts

tapijtknopen, Symmetrische juftiknoop en twee voorbeelden van een asymmetrische juftiknoop, Carpetgallery
Symmetrische juftiknoop en twee voorbeelden van een asymmetrische juftiknoop

tapijtknopen, Symmetrische verspringende juftiknoop, Carpetgallery

Symmetrische verspringende juftiknoop

Voordeel van de symmetrische knoop is dat bij sterke slijtage van de pool de onderliggende kettingdraden beide bedelt blijven waardoor het kleed minder kaal lijkt te zijn. Dit voordeel gaat alleen op bij tapijten met vlakliggende kettingdraden. Omdat bij veel tapijten de kettingdaden bij het aantrekken van de knoop en door het gebruik van één dikke en een dunne inslagdraad worden gekanteld is aan de bovenzijde en aan de onderzijde van twee kettingdraden altijd maar een draad zichtbaar. De kettingdraden bij een volledig gekantelde ketting liggen dus boven elkaar, de afbeelding maakt dit duidelijk. Bij het bepalen van het knopenaantal per vierkante centimeter is het belangrijk te weten of de kettingdraden zijn gekanteld of niet (zie bepalen knoopdichtheid).

Asymmetrische knopen op volledig gekantelde kettingdraden, Carpetgallry
Asymmetrische knopen op volledig gekantelde kettingdraden


De knoper maakt de knoop op enige afstand van de inslagdraad en trekt daarna de knoop tegen de inslagdraad aan. Bij het aantrekken van de knoop kan ook de mate van kanteling van de kettingdraden worden gecorrigeerd.

knopen perzisch tapijt, asymmetrische knoop na het aantrekken, Carpetgallery
asymmetrische knoop na het aantrekken

knopen perzisch tapijt, symmetrische knoop voor het aantrekken, Carpetgallery
symmetrische knoop voor het aantrekken

knopen perzisch tapijt, symmetrische knoop na het aantrekken, Carpetgallery
symmetrische knoop na het aantrekken

knopen perzisch tapijt, symmetrische juftiknoop voor het aantrekken, Carpetgallery
symmetrische juftiknoop voor het aantrekken

knopen perzisch tapijt, symmetrische juftiknoop na het aantrekken, Carpetgallery
symmetrische juftiknoop na het aantrekken

knopen perzisch tapijt, Carpetgallery knopen perzisch tapijt, Carpetgallery
Bovenstaande foto toont symmetrische knopen bij gekantelde kettingdraden, de dikke inslagdraad is gedeeltelijk verwijderd. Deze foto toont asymmetrische knopen van een kleed met vlakliggende kettingdraden.

Bepalen knoopdichtheid

De knoopdichtheid wordt in de Europese landen aangeduid in knopen per cm2 , per dm2 of per m2. In Perzië wordt vanouds de knoopdichtheid aangeduid in "raj", dat is het aantal knopen per "gereh". Een gereh is 7 centimeter dus als we de knopen horizontaal en verticaal tellen per gereh en dat delen door 49 dan krijgen we het aantal knopen per cm2. Het voordeel van het tellen van het aantal knopen over een oppervlak van 7 * 7 centimeter is dat de bepaling van de knoopdichtheid redelijk nauwkeurig is. Een telling van het aantal knopen op een oppervlak van 10 * 10 cm is natuurlijk ook prima. Het tellen van de knoopdichtheid gebeurt aan de achterzijde van het kleed. Let bij het tellen erop of de kettingdraden in één vlak liggen, aan de achterzijde is dan elke knoop in de richting van de inslagdraden zichtbaar als twee punten. Bij een volledig gekantelde ketting is elk knoop in de richting van de inslag zichtbaar als één punt. De eenvoudigste manier om vast te stellen of de ketting in één vlak ligt is om te zoeken naar knopen die slechts een punt laten zien aan de achterzijde. Is er niet één te vinden dan ligt de ketting waarschijnlijk vlak en moet het aantal getelde punten in de richting van de inslag door twee worden gedeeld.
 

 

 

 

meten van de knoopdichtheid, Carpetgallery
Horizontaal zijn er 51 knopen per 7 cm en verticaal 58 knopen per 7 cm ,  51 * 58 / 49 = 60 knopen cm2. Dit is een kleed met volledig gekantelde ketting, de knopen zijn slechts als één punt zichtbaar.


De knoopanimatie
De knoopanimatie is samengesteld uit elf beelden die een indruk geven van alle handelingen. De volgorde is van links naar rechts en van boven naar onder.
De knoper gebruikt hier een haakje, het is een stukje gereedschap met aan het einde een haakje en direct daaronder een mes.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De rechterkettingdraad wordt opgepakt.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De wollen pooldraad wordt naar de opening gebracht.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De pooldraad wordt door de opening geschoven.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De pooldraad wordt schuin naar links getrokken en het haakje wordt naar  de linkerkettingdraad gebracht.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
Het haakje wordt onder de linkerkettingdraad door geschoven.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De pooldraad wordt tegen de ketting gedrukt en het haakje grijpt de pooldraad.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
Het haakje wordt tussen de kettingdraden teruggetrokken en maakt zo de knoop.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De knoop wordt aangetrokken........

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
en met de vinger omlaag geschoven tot op de inslagdraad.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
Het mes van het gereedschap (haakje) snijdt de draad af.

animatie knopen van een oosters tapijt, Carpetgallery
De knoop is gereed en de volgende kan worden gemaakt.